İnovasyon denince çoğu kişinin aklına sıfırdan icat edilmiş bir ürün gelir. Oysa patent sisteminde ölçüt "dünyada ilk kez bir şey icat etmek" değil, bilinen teknikten farklı ve bir uzman için aşikâr olmayan teknik bir çözüm üretmektir. Mevcut bir ürüne yapılan teknik bir iyileştirme de şartları taşıyorsa patent veya faydalı modelle korunabilir. Akıllı telefonlarda her yıl alınan çok sayıda patent bunun iyi bir örneğidir.
Patent ne işe yarar?
Patent, teknik bir buluşa verilen ve sahibine, buluşu izinsiz üreten, kullanan, satan veya ithal eden kişileri durdurma hakkı tanıyan sınai mülkiyet hakkıdır. Türkiye'de başvuru tarihinden itibaren 20 yıl korur (6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, SMK md. 101). Bu süre boyunca buluşu kendiniz kullanabilir, lisans vererek gelir elde edebilir veya hakkı devredebilirsiniz.
Hangi buluşlar patentlenebilir?
SMK'nın 82. maddesine göre buluşun üç şartı birlikte taşıması gerekir:
- Yenilik: Başvuru tarihinden önce dünyanın hiçbir yerinde kamuya açıklanmamış olmalı.
- Buluş basamağı: Alanındaki bir uzman için mevcut teknikten aşikâr biçimde çıkarılamamalı.
- Sanayiye uygulanabilirlik: Tarım dahil sanayinin herhangi bir dalında üretilebilir veya kullanılabilir olmalı.
Harika bir börek tarifiniz mi var? Bir tarif ancak yeni ve aşikâr olmayan teknik bir özellik içeriyorsa patent konusu olabilir; tariflerin çoğu bu şartı karşılamaz. Keşifler, bilimsel teoriler, iş yöntemleri ve bilgisayar programlarının kendisi de buluş sayılmaz.
Buluşu başvurudan önce kendiniz açıkladıysanız, Türkiye'de başvuru tarihinden önceki 12 ay içindeki bu açıklama yeniliği bozmaz (SMK md. 84). Ancak her ülke bu esnekliği aynı genişlikte tanımadığı için en güvenlisi, açıklamadan önce başvuru yapmaktır.
Uçan arabayı bulduysanız süreç nasıl işler?
- Başvuru Türk Patent ve Marka Kurumuna tarifname, istemler, gerekiyorsa resimler ve özet ile yapılır.
- Başvuru tarihinden itibaren 12 ay içinde araştırma talebinde bulunulur ve araştırma raporu düzenlenir.
- Başvuru, başvuru veya rüçhan tarihinden itibaren 18 ay dolunca yayımlanır.
- Araştırma raporunun bildiriminden itibaren üç ay içinde inceleme talep edilir.
- İnceleme olumlu sonuçlanırsa patent verilir ve yayımlanır. Üçüncü kişiler bu yayımdan itibaren altı ay içinde itiraz edebilir.
Patentin sürmesi için başvurudan itibaren ikinci yılın sonundan başlayarak her yıl yıllık ücret ödenir. Birden çok ülkede koruma istiyorsanız Patent İşbirliği Antlaşması (PCT) üzerinden uluslararası başvuru yapabilirsiniz. Türkiye'deki ilk başvurunuzun rüçhan hakkından yararlanmak için bu başvuruyu ilk başvurudan itibaren 12 ay içinde yapmanız gerekir.
Destek var mı?
TÜBİTAK 1602 Patent Destek Programının uluslararası patent destekleri başvuruya açıktır; ulusal patent destekleri ise 2019'dan beri kapalıdır. Uluslararası destekler yalnız kabul ofisi olarak TÜRKPATENT seçilen PCT başvurularına ve bunların Avrupa, ABD, Japonya, Kore ve Çin ofislerindeki ülke girişlerine verilir. PCT başvurusu doğrudan WIPO'ya yapılırsa destek alınamaz.
KOSGEB'in Girişimci Destek Programında da patent, faydalı model ve tasarım tescil giderleri, İş Geliştirme Desteği kapsamında desteklenebilir. Bu destek yalnız yeni kurulmuş işletmelere, kuruluş tarihinden itibaren üç yıl içinde açıktır; imalat ile belirli bilişim ve Ar-Ge sektörleriyle sınırlıdır ve geri ödemelidir.
Siz de başınıza icat çıkarın
Aklınızdaki çözüm teknik bir sorunu yeni bir yolla çözüyorsa, onu kimseyle paylaşmadan önce bir ön araştırma yaptırmak iyi bir başlangıçtır. Tüm Grup; ön araştırma, başvuru dosyası ve süre takibinde destek verir.
