CE, adı sık sık "CE belgesi" diye geçse de aslında bir belge değil, ürünün üzerine konan bir uygunluk işaretidir. İmalatçı bu işareti koyarak ürününün, CE işaretini öngören teknik düzenlemelerin bütün kurallarına uygun olduğunu ve gerekli uygunluk değerlendirme işlemlerinin yapıldığını kendi sorumluluğunda beyan eder.
Türkiye'de çerçeveyi 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu ile 27 Mayıs 2021 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan "CE" İşareti Yönetmeliği çiziyor. Ürün bazındaki kurallar ise makine, elektrikli ekipman, oyuncak, kişisel koruyucu donanım, basınçlı ekipman, asansör, tıbbi cihaz ve yapı malzemeleri gibi alanlardaki ayrı teknik düzenlemelerde yer alıyor. Bu düzenlemeler AB mevzuatıyla uyumlu olduğundan aynı süreç AB pazarı için de geçerli.
CE işareti hangi ürünlerde zorunlu?
CE işareti yalnızca ilgili teknik düzenlemesi bu işareti öngören ürünlere konur. Kapsam dışındaki bir ürüne CE işareti koymak da yasaktır. Yani "CE işareti olmayan hiçbir ürün satılamaz" diye genel bir kural yoktur; ürününüzün hangi teknik düzenlemeye girdiğini önce tespit etmeniz gerekir.
CE kapsamına girmeyen tüketici ürünleri de güvenli olmak zorundadır. Türkiye'de bu ürünler genel ürün güvenliği mevzuatına, AB'de ise 13 Aralık 2024'ten beri uygulanan (AB) 2023/988 sayılı Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü'ne tabidir.
Süreç nasıl işler?
- Kapsamın belirlenmesi: Ürüne uygulanacak teknik düzenlemeler ve uyumlaştırılmış standartlar tespit edilir. Bir ürün birden fazla düzenlemeye girebilir; bu durumda hepsinin şartları karşılanır.
- Risk değerlendirmesi ve tasarım: Ürünün, düzenlemedeki temel sağlık ve güvenlik gerekliliklerini karşılaması sağlanır.
- Uygunluk değerlendirme modülünün seçilmesi: Düşük riskli birçok üründe imalatçı değerlendirmeyi iç üretim kontrolüyle kendisi yapar. Daha yüksek riskli ürünlerde tip incelemesi veya kalite güvencesi gibi modüllerde onaylanmış kuruluş devreye girer ve sertifika düzenler.
- Teknik dosyanın hazırlanması: Ürünün tanımı, tasarım ve üretim bilgileri, risk değerlendirmesi, test raporları ve kullanılan standartlar dosyada toplanır.
- AB uygunluk beyanının düzenlenmesi: Beyanı imalatçı ya da yetkili temsilcisi imzalar. Başka bir dilde düzenlenirse Türkçe tercümesi eklenir.
- CE işaretinin konulması: İşaret piyasaya arzdan önce, yalnızca imalatçı veya yetkili temsilcisi tarafından konur.
CE işareti nasıl konur?
- İşaret, Yönetmelik ekindeki şekle uygun "CE" harflerinden oluşur. Büyütülüp küçültülebilir ama oranları değiştirilemez.
- İlgili teknik düzenlemede aksi belirtilmedikçe en az 5 mm boyutunda olur.
- Ürüne veya bilgi plakasına görünür, okunabilir ve silinmeyecek şekilde konur. Ürünün yapısı buna uygun değilse ambalaja ve ürünle birlikte verilen belgelere konur.
- Düzenleme gerektiriyorsa, işaretin yanında üretim kontrolünde görev alan onaylanmış kuruluşun kimlik numarası yer alır.
Teknik dosya ne kadar saklanır?
İmalatçı, teknik dosyayı ve AB uygunluk beyanını teknik düzenlemede yazan süre boyunca saklar. Düzenlemede süre yoksa bu süre, ürünün piyasaya arz edildiği tarihten itibaren on yıldır. Yetkili kuruluş istediğinde belgeler Türkçe ya da kuruluşun kabul ettiği bir dilde sunulur. İthalatçı da uygunluk beyanının bir örneğini aynı süre boyunca bulundurmak ve ürünün CE işaretini taşıdığını teyit etmek zorundadır. Dağıtıcı ise ürünü satmadan önce işareti ve belgeleri kontrol eder.
CE işareti olmadan piyasaya arzın sonuçları
CE işaretinin, teknik dosyanın, etiketin ya da talimatların eksik veya yanlış olması halinde yetkili kuruluş önce uygunsuzluğun giderilmesini ister. Giderilmezse ürünün piyasaya arzı yasaklanabilir, kısıtlanabilir, ürün piyasadan çekilebilir ya da geri çağrılabilir.
Ayrıca idari para cezası uygulanır. 7223 sayılı Kanun'a göre teknik dosya, uygunluk değerlendirmesi, uygunluk beyanı veya işaret yükümlülüğüne aykırılığın cezası 2026 yılı için 173.801 TL ile 1.738.022 TL arasındadır. Ürünün güvenlik hükümlerine aykırı olması halinde bu aralık 434.505 TL ile 4.345.058 TL'dir. Aynı aykırılık iki yıl içinde tekrarlanırsa ceza iki katına çıkar. Tutarlar her yıl güncellenir.
İthalatta da denetim vardır: CE işareti taşıması gereken bazı ürünler, Ticaret Bakanlığının 2026/9 sayılı Ürün Güvenliği ve Denetimi Tebliği kapsamında TAREKS üzerinden kontrol edilir.
Makineler için 2027 değişikliği
AB'de (AB) 2023/1230 sayılı Makine Tüzüğü 20 Ocak 2027'den itibaren zorunlu olarak uygulanacak ve 2006/42/AT sayılı Makine Direktifi'nin yerini alacak. Bu tarihten sonra AB pazarına arz edilen makinelerin yeni Tüzüğe uygun olması gerekecek. Tüzük; dijital kullanım talimatı, siber güvenlik ve kendi kendine öğrenen sistemler gibi konularda yeni kurallar getiriyor.
Türkiye'de ise bugün yürürlükte olan düzenleme, 2006/42/AT'ye dayanan Makina Emniyeti Yönetmeliği'dir. Yeni Tüzüğün Türkiye'deki karşılığı yayımlandığında geçiş tarihleri o düzenlemeyle belli olacaktır. AB'ye makine ihraç ediyorsanız 20 Ocak 2027 tarihini şimdiden planlamanıza almanızı öneririz.
TÜM Grup bu süreçte ne yapar?
Ürününüze uygulanacak yönetmelik ve standartları belirliyor, uygun modülü seçmenize yardımcı oluyor, teknik dosyayı ve uygunluk beyanını hazırlıyor, onaylanmış kuruluş gereken durumlarda başvuru ve denetim sürecini takip ediyoruz. Onaylanmış kuruluş gerektiren modüllerde değerlendirmeyi ve sertifikayı o kuruluş yapar; uygunluk beyanını düzenleme ve CE işaretini koyma sorumluluğu ise imalatçıya aittir.
