Marka tescili, bir işareti belirlediğiniz mal ve hizmetler için sizin adınıza koruma altına alan resmî kayıttır. Türkiye'de başvurular Türk Patent ve Marka Kurumuna (TÜRKPATENT) yapılır. Süreç 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) ve Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik hükümlerine göre yürür.
Tescilli marka, sahibine markayı tescil kapsamındaki mal ve hizmetlerde kullanma ve başkalarının aynı ya da karıştırılacak kadar benzer işareti izinsiz kullanmasını engelleme hakkı verir. Taklit mal üretmek veya satmak SMK'nın 30. maddesine göre ayrıca suçtur; bu cezai korumadan yararlanmak için markanın Türkiye'de tescilli olması gerekir.
Neler marka olarak tescil edilebilir?
SMK'nın 4. maddesine göre kişi adları dahil sözcükler, şekiller, renkler, harfler, sayılar, sesler ve malların ya da ambalajlarının biçimi marka olabilir. İki şart aranır: işaret, mal veya hizmetlerinizi başka işletmelerinkinden ayırt edebilmeli ve sicilde açık, kesin biçimde gösterilebilmelidir.
Ayırt edici niteliği olmayan, malın cinsini, kalitesini ya da coğrafi kaynağını doğrudan anlatan veya aynı mal ve hizmetler için önceden tescil edilmiş ya da başvurusu yapılmış bir markayla aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer olan işaretler Kurum tarafından reddedilir (SMK md. 5). Karıştırılma ihtimali, tanınmış marka, kötü niyet ve tescilsiz önceki kullanım gibi gerekçeler ise hak sahibinin itirazı üzerine incelenir (SMK md. 6).
Kimler başvurabilir?
Tacir olmanız gerekmez; gerçek kişiler de başvurabilir. SMK'nın 3. maddesine göre korumadan şu kişiler yararlanır:
- Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları
- Türkiye'de yerleşim yeri olan veya sınai ya da ticari faaliyette bulunan gerçek ve tüzel kişiler
- Paris Sözleşmesi veya Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşması kapsamında başvuru hakkı olan kişiler
- Karşılıklılık ilkesine göre Türk vatandaşlarına koruma tanıyan devletlerin vatandaşları
Başvuruda neler yer alır?
SMK'nın 11. maddesine göre başvuru şunları içerir:
- Başvuru sahibinin kimlik bilgilerini içeren başvuru formu
- Marka örneği
- Markanın kullanılacağı mal ve hizmetlerin listesi
- Başvuru ücretinin ödendiğini gösteren bilgi
- Ortak marka veya garanti markası başvurularında teknik şartname
- Rüçhan hakkı isteniyorsa rüçhan ücretinin ödendiğini gösteren bilgi
- Marka örneğinde Latin alfabesi dışında harf varsa bunların Latin alfabesindeki karşılığı
Her başvuru yalnız bir marka içindir. Mal ve hizmetler Nis (Nice) Sınıflandırmasına göre 45 sınıfa ayrılır: 1 ile 34. sınıflar mallar, 35 ile 45. sınıflar hizmetlerdir. Başvuru yapıldıktan sonra listeye yeni mal veya hizmet eklenemez; kapsam dışında kalan bir alan için yeni başvuru gerekir. Bu nedenle listeyi bugünkü faaliyetinizle birlikte yakın dönem planlarınızı da düşünerek hazırlamak önemlidir.
Başvurudan tescile süreç
- Ön araştırma: Başvurudan önce TÜRKPATENT kayıtlarında aynı veya benzer markalar taranır. Zorunlu değildir, ama ret ve itiraz riskini önceden görmenizi sağlar.
- Başvuru ve şekli inceleme: Kurum önce başvuruda eksik bilgi veya belge olup olmadığına bakar.
- Mutlak ret incelemesi: Kurum başvuruyu SMK'nın 5. maddesine göre inceler ve uygun bulmadığı mal ve hizmetler için kısmen veya tamamen ret kararı verir.
- Yayım ve itiraz: Uygun bulunan başvuru Bültende yayımlanır. Yayımdan itibaren iki ay içinde ilgili kişiler itiraz edebilir (SMK md. 18). İtiraz gelirse başvuru sahibinin görüşü alınır ve Kurum karar verir.
- Tescil: İtiraz yoksa veya itirazlar reddedilmişse, tescil ücretinin süresi içinde ödenmesiyle marka sicile kaydedilir ve Bültende yayımlanır (SMK md. 22). Tescil ücreti ödenmezse başvuru işlemden kaldırılır.
Kurum kararlarına karşı, kararın bildiriminden itibaren iki ay içinde Kurum nezdinde itiraz edilebilir (SMK md. 20). Bu itirazları Kurumun Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı bünyesindeki Kurul karara bağlar. Kurulun nihai kararına karşı Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde dava açılabilir (SMK md. 156). Sürecin toplam süresi, itiraz olup olmamasına ve Kurumun iş yüküne göre değişir.
Koruma süresi ve yenileme
Tescilli markanın koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 10 yıldır ve 10'ar yıllık dönemler hâlinde yenilenir (SMK md. 23). Yenileme talebi, koruma süresinin bittiği tarihten önceki altı ay içinde yapılır. Bu süre kaçırılırsa, bitiş tarihinden sonraki altı ay içinde ek ücretle yenileme yapılabilir. Bu süre de geçerse marka hakkı sona erer.
Markayı kullanmak da şart
Tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde haklı bir sebep olmadan Türkiye'de ciddi biçimde kullanılmayan ya da kullanımına beş yıl kesintisiz ara verilen marka, ilgili kişilerin talebi üzerine iptal edilebilir (SMK md. 9 ve 26). İptal kendiliğinden gerçekleşmez, bir talep gerekir. Bu talepler 10 Ocak 2024'ten beri mahkemelere değil, doğrudan TÜRKPATENT'e yapılır. Markanın yalnız ihracat amacıyla mal veya ambalaj üzerinde kullanılması da kullanım sayılır.
Tescilsiz markanın riski
Markanızı tescil ettirmeden kullanıyorsanız, aynı işareti başka biri sizden önce tescil ettirmeye çalışabilir. Önceki kullanımınıza dayanarak yayıma itiraz etmek (SMK md. 6/3), kötü niyetli başvuruya itiraz etmek (SMK md. 6/9) ya da tescil gerçekleşmişse hükümsüzlük istemek mümkündür. Ancak bu yollar delil ve süre takibi gerektirir ve sonucu önceden bilinemez. Başvuruyu erken yapmak bu riski büyük ölçüde azaltır.
Tüm Grup bu süreçte ne yapar?
Başvuru öncesi benzerlik araştırması, mal ve hizmet listesinin hazırlanması, başvurunun yapılması, bülten takibi, itiraz ve itiraza karşı görüş dilekçeleri ile yenileme sürelerinin izlenmesinde destek veriyoruz. Hukuki görüş (mütalaa) gerektiren konular ile dava ve icra takibi gerektiren aşamalar, Avukatlık Kanunu'nun 35. maddesi gereği baroya kayıtlı avukatlar tarafından yürütülür.
