Yerli Malı Belgesi, bir ürünün yerli malı olduğunu gösteren belgedir. Belge özellikle kamu ihalelerinde kullanılır: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 63. maddesine göre ihaleye teklif edilen malın yerli malı olduğu bu belgeyle kanıtlanır. Belgeyi, üreticinin kayıtlı olduğu oda veya borsa düzenler.
1 Ocak 2026'dan itibaren yeni kurallar uygulanıyor. 25 Ocak 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Yerli Malı Tebliği (SGM-2024/10), 2014'ten beri uygulanan Yerli Malı Tebliği'nin (SGM 2014/35) yerini aldı. Tebliğde 15 Ekim 2025 (SGM-2025/4) ve 7 Şubat 2026 (SGM-2026/3) tarihlerinde değişiklik yapıldı. TOBB'un uygulama usul ve esasları da 1 Ocak 2026'da yürürlüğe girdi.
Bir sanayi ürünü hangi şartlarla yerli malı sayılır?
- Ürün, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının düzenlediği sanayi sicil belgesine ve geçerli kapasite raporuna sahip bir işletmede üretilmeli ve sanayi sicil belgesindeki üretim konusunda yer almalıdır.
- Ürün tamamen Türkiye'de üretilmeli ya da üretimin önemli aşamaları ve ekonomik açıdan gerekli son esaslı işçilik Türkiye'de yapılmalıdır.
- Ürünün yerli katkı oranı en az %51 olmalıdır.
- Bakanlığın ilan ettiği Zorunlu Yerli Girdi Listesi'ndeki girdiler için yerlilik şartı sağlanmalıdır.
Yurt dışında üretilen ya da ithal parçaların yurt içinde basit birleştirmesiyle oluşan ürünler yerli malı sayılmaz. Serbest bölgede üretilen ürünler, serbest bölge ve gümrük mevzuatı saklı kalmak üzere şartları sağlarsa yerli malı kabul edilir.
Yazılım ürünleri için Bakanlığın verdiği Teknolojik Ürün Belgesi yeterlidir. Bu belgeye sahip yazılımlarda yerli katkı oranı %100 kabul edilir.
Gıda, tarım, hayvancılık ve maden ürünleri
Türkiye'de üretilen veya toplanan bitkisel ürünler ile Türkiye'de doğan ya da yetiştirilen hayvanlardan elde edilen ürünler için Tarım ve Orman Bakanlığı kayıtları (işletme kayıt veya onay belgesi, Çiftçi Kayıt Sistemi gibi) aranır. Madenlerde ise yetkili kurumdan alınmış ruhsat gerekir. Bu ürünler sanayi ürünü sayılmıyorsa yerli katkı oranı %100 kabul edilir. Tarım ve hayvancılık ürünleri için başvuru ticaret borsasına yapılır.
Yerli katkı oranı nasıl hesaplanır?
Yerli katkı oranı, ürünün nihai maliyetinden ithal girdi maliyeti düşüldükten sonra kalan tutarın nihai maliyete oranıdır. Hesaba doğrudan ve dolaylı malzeme, işçilik ve üretimle ilgili genel giderler girer. Satış, pazarlama, garanti, sigorta, faiz ve finansman giderleri girmez.
- Yerli malı belgesi olan girdiler, belgedeki oran kadar yerli sayılır.
- Elektrik, su ve doğalgaz girdileri %100 yerli kabul edilir.
- İlk tescili Türk Patent ve Marka Kurumunda Türkiye'de yerleşik bir firma adına yapılmış patent, faydalı model, tasarım ve marka giderleri ile lisanslı tesislerde geri dönüştürülmüş girdiler de %100 yerli sayılır.
- Ürünün Teknolojik Ürün Belgesi varsa hesaplanan orana 10 puan eklenir.
Belgede yerli katkı oranına göre bir sınıf yer alır: %91 ile %100 arası A, %81 ile %90 arası B, %71 ile %80 arası C, %61 ile %70 arası D, %51 ile %60 arası E sınıfıdır. Yerli katkı oranı %51'in altında kalan ürün ve girdiler için talep halinde oda veya borsa Yerli Katkı Oranı Raporu düzenler.
Başvuru nasıl yapılır?
- Üretici, ürünün üretim hesabını (malzeme listesi, üretim reçetesi, üretim akışı ve maliyet hesabı) ve Yerli Katkı Oranı Hesap Cetvelini hazırlar.
- İşletmede çalışmayan bir yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir, faturaları, defter kayıtlarını, SGK bildirgelerini ve gümrük beyannamelerini kontrol ederek cetveli ve mali raporu imzalar.
- Başvuru, e-Devlet ile girilen TOBB Sanayi Bilgi Sistemi (SBS) üzerinden, kapasite raporunu düzenleyen odaya yapılır. Başvuruya taahhütname, mali ve teknik rapor, geçerli sanayi sicil belgesi, ilgili aya ait muhtasar ve prim hizmet bildirgesi ile girdilere ait faturalar ve gümrük belgeleri eklenir.
- Oda, TOBB'un yetkilendirdiği bir teknik uzmanı sistem üzerinden atar. Teknik uzman üretim yerinde inceleme yapar ve teknik raporu imzalar.
- Dosya TOBB'un kontrolünden geçer, uygun bulunursa oda belgeyi elektronik imzayla düzenler.
Geçerlilik süresi ve kontroller
Yerli Malı Belgesi düzenlendiği tarihten itibaren bir yıl geçerlidir. 1 Ocak 2026'dan önce düzenlenen belgeler, üzerinde yazan süre sonuna kadar geçerliliğini korur. Bakanlık, TOBB ve TESK belge verildikten sonra üretim yerinde ara kontrol yapabilir. Şartların sağlanmadığı ya da bilgilerin gerçeğe aykırı olduğu anlaşılırsa belge iptal edilir. İptal üreticiden kaynaklanıyorsa aynı ürün için bir yıl boyunca yeniden başvuru yapılamaz.
Kamu ihalelerinde fiyat avantajı
4734 sayılı Kanunun 63. maddesine göre mal alımı ihalelerinde yerli malı teklif eden istekliler lehine %15'e kadar fiyat avantajı sağlanabilir. Bakanlığın orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri arasından belirlediği ve Kamu İhale Kurumunun ilan ettiği listedeki malların ihalelerinde %15 fiyat avantajı zorunludur. Yerli yazılım ürünü teklif edenler için de %15 fiyat avantajı zorunludur. Yapım işlerinde ise listedeki makine, malzeme ve ekipmanın yerli malı olması şart koşulur.
TÜM Grup bu süreçte ne yapar?
TÜM Grup, ürününüzün şartları karşılayıp karşılamadığını ön incelemeyle değerlendirir, sanayi sicil ve kapasite raporu bilgilerinizin ürünle uyumunu kontrol eder, üretim hesabı ve Yerli Katkı Oranı Hesap Cetvelinin hazırlanmasında mali müşavirinizle birlikte çalışır ve SBS başvurusunu takip eder. Belgeyi oda veya borsa düzenler. Belgenin bir yıllık süresi dolmadan yenileme hazırlığını da sizinle birlikte planlar.
