Bir Ar-Ge projesinin desteklenmesi, fikrin değeri kadar o fikrin değerlendiricinin baktığı ölçütlere göre, ölçülebilir ve tutarlı biçimde anlatılmasına bağlıdır. Bu yazıda TÜBİTAK TEYDEB'in 1501 ve 1507 programlarında kullanılan proje öneri formunu ve değerlendirme kurallarını esas alarak bir Ar-Ge projesinin nasıl kurgulanacağını adım adım anlatıyoruz.
1. Değerlendirme ölçütleriyle başlayın
1501 ve 1507 projeleri üç boyutta puanlanır:
- endüstriyel Ar-Ge içeriği, teknoloji düzeyi ve yenilikçi yönü,
- proje planının ve kuruluş altyapısının proje için uygunluğu,
- proje çıktılarının ekonomik yarara ve ulusal kazanıma dönüşebilirliği.
2026 çağrılarında kurul eşik değeri 60 puandır ve boyutlardan herhangi birinde eşik ve altında puan alan proje reddedilir. Yani teknik açıdan çok güçlü bir proje, zayıf bir iş planı ya da belirsiz bir ticarileşme kurgusu yüzünden elenebilir. Formun her bölümünü bu üç boyuttan birine hizmet edecek şekilde yazın.
2. Ar-Ge içeriğini somutlaştırın
Proje öneri formunda Ar-Ge içeriği, teknoloji düzeyi ve yenilikçi yön bölümü belirleyicidir. Bu bölümde şu sorular cevaplanmalıdır:
- Çözmeye çalıştığınız teknik problem nedir ve neden hazır bir çözümle aşılamıyor?
- Projenin genel amacı ve bu amaca ulaşmak için önerdiğiniz çözüm nedir?
- Hedefleriniz sayısal mı? "Daha dayanıklı" yerine "şu testte şu değere ulaşmak" gibi ölçülebilir hedefler yazın.
- Mevcut ürünler ve teknolojilerle karşılaştırıldığında yeniliğiniz nerede?
Projenin başlangıçtaki teknoloji hazırlık seviyesini TÜBİTAK'ın yayımladığı Teknoloji Hazırlık Seviyesi soru setiyle belirleyip proje sonunda hangi seviyeye ulaşacağınızı gösterin.
3. İş paketlerini ve ara çıktıları net tanımlayın
İş paketi, birbirini tamamlayan faaliyetlerden oluşan ve bitişi bir ara çıktıyla tanımlanan proje bölümüdür. Her iş paketi için başlangıç ve bitiş tarihini, yapılacak faaliyetleri, yöntemleri, incelenecek parametreleri, deney, test ve analizleri, ara çıktıları ve başarı ölçütünü yazın. Ara çıktı bir çizim, prototip, test sonucu, yazılım modülü ya da rapor olabilir.
Proje desteklenirse izleyici projeyi bu plana göre izler. Bu nedenle gerçekçi olmayan bir takvim, ileride süre uzatımı ve değişiklik talepleriyle uğraşmanıza yol açar.
4. Ekibi ve altyapıyı gösterin
Başvuru tarihinde proje ekibinde, proje konusuyla ilgili en az lisans derecesine sahip bir firma çalışanı bulunmalıdır. Ar-Ge çalışmasının firmanın kendi ekibi tarafından yapılması beklenir. Danışmanlık ve dış hizmetler projeyi destekleyebilir. Ancak Ar-Ge çalışmalarının hizmet alınan kuruluşa yaptırılacağı bir proje, hakem değerlendirmesine alınmadan reddedilebilir. Ekip üyelerinin projedeki görevlerini ve deneyimlerini açıkça yazın, laboratuvar, test ve yazılım altyapınızı anlatın.
5. Bütçeyi iş paketlerine bağlayın
Bütçe; personel, seyahat, alet, teçhizat, yazılım ve yayın alımları, Ar-Ge ve test kuruluşlarına yaptırılan işler, hizmet alımları ve malzeme giderlerinden oluşur. Her kalemin hangi iş paketinde ve neden kullanılacağı anlaşılmalıdır. Üretim altyapısı kurmaya yönelik, yatırım ağırlıklı alımlar desteklenmez. Faaliyetlerle uyumsuz, gereksiz ya da şişirilmiş bütçe, projenin hakeme gönderilmeden reddedilmesine yol açabilir.
Personel maliyetlerinde TÜBİTAK sınırlarını dikkate alın. 1 Temmuz 2026'dan sonraki 1501 ve 1507 başvurularında aylık maliyet, brüt asgari ücretin doktorada 12, lisans ve yüksek lisansta 8, ön lisansta 4, lise ve altında 3 katıyla sınırlıdır.
6. Ekonomik yararı ve ticarileşmeyi anlatın
Formun ekonomik yarar bölümünde hedef pazarı, müşteri kitlesini, satış öngörülerini ve projenin şirkete ve ülkeye katkısını ortaya koyun. TÜBİTAK tamamlanan projelerin ticarileşmesini proje bitişinden sonra birinci, üçüncü ve beşinci yıllarda izler. Önceki projelerinizin ticarileşme performansı yeni başvurularınızda ek puana dönüşür. Puan aralığı her çağrıda ayrıca belirlenir. 1501 ve 1507'nin 2026 yılı 2. çağrılarında aralık eksi 5 ile artı 5 arasında. 2026 yılı 1. çağrılarında ise eksi 1 ile artı 5 arasındaydı.
7. Riskleri ve finansmanı planlayın
Projeyi aksatabilecek teknik, mali, idari ve hukuki riskleri ve alacağınız önlemleri yazın: tedarik gecikmeleri, tasarım değişiklikleri, personelin ayrılması gibi. Ticarileşme aşamasındaki riskleri de düşünün: etik kurul onayı, yasal izinler ya da patentle korunan benzer ürünler. TÜBİTAK desteği harcamadan sonra, altı aylık dönem raporları değerlendirilerek ödendiği için proje süresince harcamaları nasıl finanse edeceğinizi de gösterin.
Sık görülen ret nedenleri
2026 çağrılarında aşağıdaki tespitler, projenin hakem değerlendirmesine alınmadan reddedilmesine yol açabilir:
- Ar-Ge faaliyetlerinin başvurudan önce tamamlanmış olması, çözülecek teknik bir problem kalmaması
- Rutin çalışmalar ya da güncel teknolojinin gerisinde kalan çalışmalar
- Çıktının teknik, yasal ya da ekonomik açıdan uygulanabilir olmaması
- Yetersiz ya da çok kısıtlı bilgi sunulması
- Daha önce reddedilen projenin ret gerekçeleri giderilmeden yeniden sunulması
TÜM Grup bu süreçte ne yapar?
Proje fikrinizi uygun programla eşleştiriyor, hedefleri, iş paketlerini ve bütçeyi sizin teknik ekibinizle birlikte kurguluyor, PRODİS başvurusunu hazırlıyoruz. Desteklenen projelerde dönem raporları ve izleme süreçlerinde de çalışıyoruz.
