ISO 9001, kalite yönetim sisteminin şartlarını belirleyen uluslararası standarttır. Büyüklüğü ve sektörü ne olursa olsun her kuruluş uygulayabilir: üretim ve hizmet işletmeleri, sağlık ve eğitim kurumları, kamu kuruluşları, dernekler. ISO'nun verilerine göre 189 ülkede kuruluşlara verilmiş bir milyonu aşkın ISO 9001 belgesi bulunuyor. ISO 9000 ailesinde belgelendirmeye esas alınabilen tek standart da ISO 9001'dir.
Belge almak yasal bir zorunluluk değildir. Ancak bazı ihale şartnameleri ve kurumsal müşteriler tedarikçilerinden ISO 9001 belgesi ister. Belge, müşteri şartlarını ve yasal şartları tutarlı biçimde karşılayabildiğinizi bağımsız bir denetimle gösterir.
ISO 9001:2026 yayımlandı
Standardın altıncı baskısı ISO 9001:2026, 16 Eylül 2026'da yayımlandı ve ISO 9001:2015'in yerini aldı. Akreditasyon kurumlarının geçiş belgesine göre değişiklikler sınırlıdır; kuruluşların çoğu mevcut sistemini makul bir çabayla uyarlayabilir. Öne çıkan değişiklikler şunlar:
- Liderlik şartlarına kalite kültürünü ve etik davranışı teşvik etme görevi eklendi. Çalışanların farkındalığı da bu konuları kapsıyor.
- Riskler ve fırsatlar ayrı ayrı ele alınıyor: risklerin ve fırsatların belirlenmesi, risklere yönelik faaliyetler ve fırsatlara yönelik faaliyetler ayrı alt maddeler oldu.
- Değişikliklerin planlanması maddesi, değişikliğin etkinliğinin nasıl izleneceğini, nasıl duyurulacağını ve sonuçlarının nasıl gözden geçirileceğini de istiyor.
- Yönetimin gözden geçirmesine ilgili tarafların ihtiyaç ve beklentilerindeki değişiklikler eklendi.
- Standart, yönetim sistemi standartlarının güncel ortak yapısını (Uyumlaştırılmış Yapı) benimsedi. Bu yapı, 2024'te eklenen iklim değişikliği ifadesini de içeriyor: kuruluş, iklim değişikliğinin kendisi için ilgili bir konu olup olmadığını belirlemelidir.
Geçiş takvimi
Akreditasyon kurumlarının uluslararası birliği Global Accreditation Cooperation (Global ACI), akredite belgelendirme için üç yıllık bir geçiş süresi belirledi:
| Tarih | Ne değişiyor |
|---|---|
| 31 Mart 2027'ye kadar | Akreditasyon kurumları yeni baskıya göre değerlendirme yapmaya hazır olur. Belgelendirme kuruluşları, akreditasyonları geçirildikten sonra ISO 9001:2026 belgesi verebilir. |
| 31 Mart 2028'den itibaren | İlk belgelendirmeler yalnızca ISO 9001:2026'ya göre yapılır. |
| 30 Eylül 2029 | ISO 9001:2015'e göre verilmiş akredite belgeler bu tarihten sonra geçerli değildir. Belgeli kuruluşların geçişi bu tarihe kadar tamamlaması gerekir. |
Geçiş denetimi gözetim ya da yeniden belgelendirme denetimiyle birlikte yapılabilir. Planlamayı belgelendirme kuruluşunuzla erkenden konuşmanızı öneririz.
Standart hangi konuları kapsar?
- Kuruluşun bağlamı: iç ve dış konular, ilgili taraflar, sistemin kapsamı ve süreçler
- Liderlik: kalite politikası, roller, yetki ve sorumluluklar
- Planlama: riskler, fırsatlar, kalite hedefleri ve değişikliklerin planlanması
- Destek: kaynaklar, yetkinlik, farkındalık, iletişim ve dokümante bilgiler
- Operasyon: ürün ve hizmet şartları, tasarım, dış tedarikçilerin kontrolü, üretim ve hizmet sunumu, uygun olmayan çıktılar
- Performans değerlendirme: izleme, ölçme, müşteri memnuniyeti, iç tetkik ve yönetimin gözden geçirmesi
- İyileştirme: uygunsuzluklar, düzeltici faaliyetler ve sürekli iyileştirme
ISO 9001 belgesi nasıl alınır?
- Mevcut durum analiziyle standardın şartlarına göre eksikler belirlenir.
- Kalite yönetim sistemi kurulur ve bir süre uygulanarak kayıt üretilir.
- İç tetkik ve yönetimin gözden geçirmesi yapılır.
- Akredite bir belgelendirme kuruluşuna başvurulur. Kuruluş iki aşamalı denetim yapar: önce sistemin hazır olup olmadığına, sonra fiilen uygulanıp uygulanmadığına bakar.
- Denetimde bulunan uygunsuzluklar kapatıldıktan sonra belgelendirme kararı verilir.
- Belge üç yıllık bir döngü için geçerlidir. Her yıl gözetim denetimi, üç yılda bir yeniden belgelendirme denetimi yapılır.
Belgeyi veren kuruluşun ISO 9001 için akredite olup olmadığını, akreditasyon kurumunun sitesinden kontrol etmeniz önemlidir. Türkiye'de akreditasyon kurumu TÜRKAK'tır.
TÜM Grup ne yapar?
TÜM Grup olarak mevcut durum analizini yapıyor, kalite yönetim sisteminin dokümantasyonunu sizinle birlikte hazırlıyor, iç tetkik ve yönetimin gözden geçirmesini planlıyor, belgelendirme denetimine kadar süreci takip ediyoruz. ISO 9001:2015 belgesi olan işletmeler için ISO 9001:2026'ya geçiş planını da hazırlıyoruz. Denetimi ve belgeyi, seçtiğiniz akredite belgelendirme kuruluşu yapar ve düzenler.
