ISO 50001, enerji yönetim sisteminin şartlarını belirleyen uluslararası standarttır. Amacı, enerji verimliliği, enerji kullanımı ve tüketimi dahil enerji performansını sistemli bir yaklaşımla sürekli iyileştirmektir. Standart belirli bir tüketim hedefi koymaz; hedefleri işletme kendi verisine göre belirler. Yürürlükteki sürüm, 2024 tarihli 1 numaralı değişikliğiyle birlikte ISO 50001:2018'dir. 2024 değişikliğiyle standarda iklim değişikliği ifadesi eklendi.
Türkiye'de kimler için zorunlu?
ISO 50001 çoğu işletme için gönüllüdür. Ancak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmeliği (27 Ekim 2011 tarihli Resmî Gazete, 28097 sayı), enerji yöneticisi görevlendirmekle yükümlü olanların TS EN ISO 50001 enerji yönetim sistemini kurmasını ve TÜRKAK tarafından akredite edilmiş kuruluşlar aracılığıyla belgelendirmesini şart koşar (madde 8). Yükümlüler bu şartı en geç 2023 yılı sonuna kadar yerine getirmek zorundaydı. Enerji yöneticisi görevlendirmekle yükümlü olanlar şunlardır:
| Kim | Eşik |
|---|---|
| Endüstriyel işletmeler | Yıllık toplam enerji tüketimi 1.000 TEP ve üzeri |
| Ticari binalar ve hizmet binaları | Toplam inşaat alanı en az 20.000 m² veya yıllık enerji tüketimi 500 TEP ve üzeri |
| Kamu kesimi binaları | Toplam inşaat alanı en az 10.000 m² veya yıllık enerji tüketimi 250 TEP ve üzeri |
| Elektrik üretim tesisleri | Kurulu gücü 100 MW ve üzeri |
Enerji yönetim birimi kurmakla yükümlü organize sanayi bölgeleri ve endüstriyel işletmeler de bu kapsamdadır. Yükümlüler, enerji yönetimine ilişkin bilgilerini her yıl Mart ayı sonuna kadar Bakanlığa bildirir. TEP, ton eşdeğer petrol demektir.
Enerji yönetim sisteminin temel unsurları
- Enerji politikası ve enerji yönetim ekibi: üst yönetimin taahhüdü, rollerin ve sorumlulukların belirlenmesi
- Enerji gözden geçirmesi: enerji kaynaklarının, kullanımının ve tüketiminin analizi; önemli enerji kullanımlarının belirlenmesi
- Enerji performans göstergeleri ve referans çizgisi: iyileşmenin ölçülebilmesi için karşılaştırma temelinin oluşturulması
- Hedefler ve eylem planları: iyileştirme fırsatlarının önceliklendirilmesi
- Operasyonel kontrol, tasarım ve satın alma: enerji performansının ekipman, tesis ve hizmet alımlarında dikkate alınması
- Veri toplama, izleme ve ölçme: enerji verisi toplama planı, iç tetkik ve yönetimin gözden geçirmesi
İşletmeye katkısı
- Enerji tüketimini ve maliyetini düzenli olarak izleyip azaltma fırsatlarını görmenizi sağlar.
- Enerji verimliliği mevzuatındaki yükümlülükleri tek bir sistem içinde yönetmenize yardım eder.
- Sera gazı emisyonlarını azaltma çalışmalarınıza veri sağlar.
- ISO 9001, ISO 14001 ve ISO 45001 ile aynı ortak yapıyı kullandığı için entegre bir sisteme eklenebilir.
ISO 50001 belgesi nasıl alınır?
- Mevcut durum analizi ve enerji gözden geçirmesi yapılır.
- Enerji performans göstergeleri, referans çizgisi, hedefler ve eylem planları belirlenir; sistem dokümante edilir ve uygulanır.
- İç tetkik ve yönetimin gözden geçirmesi yapılır.
- ISO 50001 için akredite bir belgelendirme kuruluşu iki aşamalı belgelendirme denetimi yapar. Yükümlü işletmelerde kuruluşun TÜRKAK akreditasyonu şarttır.
- Uygunsuzluklar giderildikten sonra belge verilir. Belge üç yıllık bir döngü için geçerlidir; her yıl gözetim denetimi, üç yılda bir yeniden belgelendirme denetimi yapılır.
TÜM Grup ne yapar?
TÜM Grup olarak işletmenizin yönetmelik kapsamında olup olmadığını değerlendiriyor, enerji gözden geçirmesi ve sistem dokümantasyonunun hazırlanmasında danışmanlık veriyor, iç tetkik ve yönetimin gözden geçirmesini planlıyor, belgelendirme denetimine kadar süreci takip ediyoruz. Denetimi ve belgeyi, seçtiğiniz akredite belgelendirme kuruluşu yapar ve düzenler.
