ISO 45001, iş sağlığı ve güvenliği (İSG) yönetim sisteminin şartlarını belirleyen uluslararası standarttır. Amacı, işle ilgili yaralanmaları ve sağlık bozulmalarını önlemek, güvenli ve sağlıklı çalışma ortamı sağlamak ve İSG performansını sürekli iyileştirmektir. Büyüklüğü ve sektörü ne olursa olsun her kuruluş uygulayabilir.
Standart Mart 2018'de yayımlandı ve daha önce yaygın olarak kullanılan OHSAS 18001'in yerini aldı. Yürürlükteki sürüm, 2024 tarihli 1 numaralı değişikliğiyle birlikte ISO 45001:2018'dir. ISO yeni bir baskı üzerinde çalışıyor; yayımlandığında belgeli kuruluşlara geçiş süresi tanınacak.
ISO 45001 ve yasal yükümlülükler
Türkiye'de işverenin İSG yükümlülükleri 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ona bağlı yönetmeliklerle belirlenir. Risk değerlendirmesi, İSG profesyonellerinin görevlendirilmesi, çalışan eğitimleri gibi yükümlülükler ISO 45001 belgesi olsa da olmasa da yerine getirilmelidir. ISO 45001, bu yükümlülükleri tespit etmenizi, uyumu izlemenizi ve İSG çalışmalarını bir yönetim sistemi içinde yürütmenizi sağlar. Belge, yasal denetimlerin yerine geçmez.
Standart neleri ister?
Standardın başlıca şartları özetle şunlardır:
- Liderlik ve çalışan katılımı: üst yönetimin İSG'den sorumluluk alması; çalışanlara ve temsilcilerine danışılması, kararlara katılımlarının sağlanması
- Tehlikelerin belirlenmesi ve risk değerlendirmesi: rutin ve rutin olmayan faaliyetlerdeki tehlikelerin sürekli olarak tespiti, İSG risklerinin ve fırsatlarının değerlendirilmesi
- Yasal şartlar: uygulanabilir mevzuatın ve diğer şartların belirlenmesi, uyumun düzenli olarak değerlendirilmesi
- Kontrol hiyerarşisi: tehlikeyi ortadan kaldırmak, ikame etmek, mühendislik önlemleri, idari önlemler ve kişisel koruyucu donanım sırasıyla risklerin azaltılması
- Değişikliklerin ve tedarikçilerin yönetimi: yüklenici ve dış kaynak kullanımında İSG şartlarının kontrolü
- Acil durumlara hazırlık: acil durum planları, tatbikatlar
- Olay soruşturması ve iyileştirme: kaza ve ramak kala olayların incelenmesi, düzeltici faaliyetler
- Performans değerlendirme: izleme ve ölçme, iç tetkik, yönetimin gözden geçirmesi
2024 tarihli değişiklikle standarda iklim değişikliği ifadesi eklendi: kuruluş, iklim değişikliğinin kendisi için ilgili bir konu olup olmadığını belirlemelidir.
ISO 45001 belgesinin işletmeye katkısı
- İSG risklerini sistemli biçimde tespit edip azaltmanıza yardım eder.
- Yasal şartları takip etmeyi ve uyumu belgelemeyi kolaylaştırır.
- Müşterilerin, ana yüklenicilerin ve ihale makamlarının İSG yönetimine ilişkin taleplerini karşılamanızı sağlar.
- ISO 9001 ve ISO 14001 ile aynı ortak yapıyı kullandığı için entegre yönetim sistemi kurmayı kolaylaştırır.
ISO 45001 belgesi nasıl alınır?
- Mevcut durum analizi yapılır; tehlikeler, riskler ve yasal şartlar çıkarılır.
- İSG yönetim sistemi çalışanların katılımıyla kurulur ve bir süre uygulanır.
- İç tetkik ve yönetimin gözden geçirmesi yapılır.
- Akredite bir belgelendirme kuruluşu iki aşamalı belgelendirme denetimi yapar.
- Uygunsuzluklar giderildikten sonra belge verilir. Belge üç yıllık bir döngü için geçerlidir; her yıl gözetim denetimi, üç yılda bir yeniden belgelendirme denetimi yapılır.
ISO belge vermez. Belgeyi, ISO 45001 için akredite olan bağımsız belgelendirme kuruluşu düzenler. Kuruluşun akreditasyonunu Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK) ya da ilgili akreditasyon kurumunun sitesinden kontrol edebilirsiniz.
TÜM Grup ne yapar?
TÜM Grup olarak mevcut durum analizini yapıyor, İSG yönetim sisteminin dokümantasyonunu hazırlıyor, iç tetkik ve yönetimin gözden geçirmesini planlıyor, belgelendirme denetimine kadar süreci takip ediyoruz. Mevcut ISO 9001 veya ISO 14001 sisteminizle entegre bir yapı kurulmasına da yardımcı oluyoruz. Denetimi ve belgeyi, seçtiğiniz akredite belgelendirme kuruluşu yapar ve düzenler.
