ISO 22000, gıda güvenliği yönetim sisteminin şartlarını belirleyen uluslararası standarttır. Gıda zincirinde yer alan her kuruluş uygulayabilir: yem üreticileri, tarımsal üreticiler, gıda üreticileri, depolama ve taşımacılık firmaları, perakendeciler, yemek hizmeti veren işletmeler, ambalaj ve katkı maddesi tedarikçileri. İlk baskısı 2005'te çıktı; yürürlükteki sürüm, 2024 tarihli 1 numaralı değişikliğiyle birlikte ISO 22000:2018'dir. ISO yeni bir baskı üzerinde çalışıyor.
Yasal yükümlülükle ilişkisi
Türkiye'de gıda işletmecileri, 5996 sayılı Kanun'a dayanan Gıda Hijyeni Yönetmeliği'nin 22. maddesi gereği tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları (HACCP) ilkelerine dayalı prosedürleri kurmak, uygulamak ve sürdürmekle yükümlüdür. ISO 22000 belgesi ise gönüllüdür. Standart, HACCP ilkelerini bir yönetim sistemi içine yerleştirir ve yasal yükümlülüğün ötesine geçer. Belge, resmî kontrollerin ya da işletme kayıt ve onay işlemlerinin yerine geçmez.
Standardın temel unsurları
- Karşılıklı iletişim: tedarikçiler, müşteriler, yetkili makamlar ve işletme içi birimler arasında gıda güvenliği bilgisinin paylaşılması
- Sistem yönetimi: ISO 9001 ve ISO 14001 ile aynı ortak yapı; liderlik, planlama, destek, performans değerlendirme ve iyileştirme
- Ön gereksinim programları: temizlik ve sanitasyon, zararlı mücadelesi, personel hijyeni, bakım gibi temel hijyen koşulları
- HACCP ilkeleri: tehlike analizi, kritik kontrol noktalarının ve kritik limitlerin belirlenmesi, izleme, düzeltme, doğrulama
Standart, Codex Alimentarius Komisyonunun geliştirdiği HACCP ilkelerini ve uygulama adımlarını esas alır. 2024 tarihli değişiklikle standarda iklim değişikliği ifadesi eklendi: kuruluş, iklim değişikliğinin kendisi için ilgili bir konu olup olmadığını belirlemelidir.
ISO 22000 ve FSSC 22000 farkı
Bazı perakende zincirleri ve uluslararası alıcılar, Küresel Gıda Güvenliği Girişimi (GFSI) tarafından tanınan bir belge ister. ISO 22000 tek başına GFSI tarafından tanınan bir program değildir. FSSC 22000 ise ISO 22000'i temel alır, ona sektöre özel ön gereksinim programı standartlarını ve ek şartları ekler; GFSI tarafından tanınır. Hangi belgeye ihtiyacınız olduğunu müşterilerinizin şartları belirler. Ayrıntılar için FSSC 22000 sayfamıza bakabilirsiniz.
ISO 22000 belgesi nasıl alınır?
- Mevcut durum analizi yapılır; ön gereksinim programları ve HACCP çalışmaları gözden geçirilir.
- Gıda güvenliği ekibi oluşturulur, tehlike analizi ve kontrol önlemleri belirlenir, sistem dokümante edilir.
- Sistem bir süre uygulanır, doğrulama ve izleme kayıtları oluşur.
- İç tetkik ve yönetimin gözden geçirmesi yapılır.
- ISO 22000 için akredite bir belgelendirme kuruluşu iki aşamalı belgelendirme denetimi yapar.
- Uygunsuzluklar giderildikten sonra belge verilir. Belge üç yıllık bir döngü için geçerlidir; her yıl gözetim denetimi, üç yılda bir yeniden belgelendirme denetimi yapılır.
TÜM Grup ne yapar?
TÜM Grup olarak mevcut durum analizini yapıyor, gıda güvenliği ekibinizle birlikte tehlike analizini ve sistem dokümantasyonunu hazırlıyor, iç tetkik ve yönetimin gözden geçirmesini planlıyor, belgelendirme denetimine kadar süreci takip ediyoruz. Denetimi ve belgeyi, seçtiğiniz akredite belgelendirme kuruluşu yapar ve düzenler.
