ÇED Raporu

Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED), yapılması planlanan bir yatırımın çevreye olası etkilerinin önceden belirlendiği ve olumsuz etkilerin nasıl önleneceğinin ortaya konduğu süreçtir. Dayanağı 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 10. maddesi ve 29 Temmuz 2022 tarihli, 31907 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği'dir. Yönetmelik 26 Haziran 2025 ve 5 Mart 2026 tarihlerinde değiştirildi. Süreci Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile il müdürlükleri yürütür.

Yönetmeliğe tabi bir proje için "ÇED Olumlu" kararı alınmadan teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez, yatırıma başlanamaz ve proje ihale edilemez. Bu izinlere başvuru yapmanız ise ÇED sürecinin devam etmesine engel değildir.

2025 ve 2026 değişiklikleri: "ÇED Gerekli Değildir" kararı kalktı

7554 sayılı Kanun ile Çevre Kanunu'ndaki "ÇED Gerekli Değildir" kararı kaldırıldı. 5 Mart 2026 tarihli yönetmelik değişikliğiyle bu değişiklik uygulamaya yansıtıldı. Artık Ek-2 listesindeki projeler için Bakanlık ya "ÇED Olumlu" ya da "ÇED Raporu Hazırlanmalıdır" kararı veriyor. Daha önce alınmış ve geçerliliği süren "ÇED Gerekli Değildir" kararları için yönetmelikteki "ÇED Olumlu" hükümleri uygulanıyor.

Projeniz hangi listede?

Mevcut bir tesiste kapasite artışı ya da alan genişletmesi planlıyorsanız, mevcut kapasite ile artışların toplamı esas alınır. Toplam Ek-1 eşiğini aşıyorsa ÇED raporu, Ek-2 eşiğini aşıyorsa proje tanıtım dosyası gerekir. Organize sanayi bölgeleri, teknoloji geliştirme bölgeleri ve serbest bölgelerde kurulacak projeler için uygulanacak yöntemi Bakanlık ayrıca belirler.

Dosyayı kim hazırlar?

ÇED başvuru dosyası, ÇED raporu, proje tanıtım dosyası ve proje ilerleme raporu yalnızca Bakanlıktan yeterlik belgesi almış kurum ve kuruluşlar tarafından hazırlanıp sunulabilir. Bu kuruluşların şartları Çevresel Etki Değerlendirmesi Yeterlik Belgesi Tebliği'nde düzenlenir. Proje sahibi olarak siz, yeterlik belgeli kuruluşu vekâletle yetkilendirir ve dosyada verilen taahhütlere uymakla yükümlü olursunuz. Bütün işlemler Bakanlığın Çevrimiçi ÇED Süreci Yönetim Sistemi (e-ÇED) üzerinden yürür.

Ek-1 projelerinde ÇED raporu süreci

1. Yeterlik belgeli kuruluş ÇED başvuru dosyasını Bakanlığa sunar. Bakanlık dosyayı 5 iş günü içinde formata uygunluk yönünden inceler.
2. Bakanlık, ilgili kamu kurumlarının temsilcilerinden bir komisyon kurar ve başvuru halka duyurulur.
3. Halkın bilgilendirilmesi ve sürece katılımı toplantısı yapılır. Toplantı ilanı en az 10 takvim günü önce gazetede yayımlanır.
4. Komisyonun ve halkın görüşleriyle ÇED raporu özel formatı belirlenir. Format bedeli süresinde yatırılmazsa süreç sonlandırılır.
5. ÇED raporu, özel formatın verilmesinden itibaren 1 yıl içinde Bakanlığa sunulur. Talep hâlinde bir defaya mahsus en fazla 180 takvim günü ek süre verilebilir.
6. Komisyon raporu inceler. Son şekli verilen rapor 10 takvim günü halkın görüşüne açılır.
7. Bakanlık "ÇED Olumlu" ya da "ÇED Olumsuz" kararı verir. Karar askıda 30 takvim günü ilan edilir.

Ek-2 projelerinde proje tanıtım dosyası süreci

Proje tanıtım dosyası, başvuru bedelinin ödendiğini gösteren dekont ve proje sahibinin taahhüt yazısıyla Bakanlığa sunulur. Bakanlık dosyayı 5 iş günü içinde formata uygunluk yönünden inceler ve proje yerini inceler. Gerekirse ilgili kurumların görüşünü alır. Eksiklik bildirimi en çok 3 kez yapılabilir ve eksikliklerin giderilmesi için toplam 180 takvim günü süre vardır. Karar aşamasına geçildikten sonra Bakanlık 5 iş günü içinde "ÇED Olumlu" ya da "ÇED Raporu Hazırlanmalıdır" kararını verir. Bakanlık Ek-2 projeleri için karar yetkisini, sınırlarını belirleyerek il müdürlüğüne devredebilir. "ÇED Raporu Hazırlanmalıdır" kararı çıkarsa Ek-1 projelerindeki sürece geçilir.

Kararın geçerliliği

"ÇED Olumlu" kararından sonra mücbir sebep olmaksızın 5 yıl içinde yatırıma başlamazsanız karar geçersiz sayılır. Yatırıma başlamak, gerekli izinler alındıktan sonra ana ya da yardımcı ünitelerde inşaata başlamak veya üretime geçmek demektir. ÇED raporuyla karar alınan projelerde, komisyonun belirlediği dönemlerde proje ilerleme raporu sunmanız da gerekir. Proje sahibi ya da unvan değişirse yeni sahibin 90 takvim günü içinde il müdürlüğüne gerekli belgeleri sunması gerekir.

TÜM Grup ne yapar?

TÜM Grup olarak projenizin Ek-1, Ek-2 ya da kapsam dışı olup olmadığını ön değerlendirmeyle belirlemenize, yeterlik belgeli bir kuruluşla çalışma sürecini planlamanıza ve ÇED kararını yatırım teşvik belgesi, ruhsat ve izin takviminizle uyumlu yürütmenize destek veriyoruz. ÇED dosyasını ve raporunu mevzuat gereği Bakanlıktan yeterlik belgesi almış kuruluş hazırlar. Kararı Bakanlık ya da yetki devrettiği il müdürlüğü verir.